In de diepte
Omarm je schaduwkanten
Egoïsme, arrogantie, huichelachtigheid. Het zijn voorbeelden van eigenschappen die we allemaal hebben, maar die we liever negeren. Als je echter het maximale uit je leven wil halen, dan kun je je schaduwkanten maar beter leren kennen!
De schaduw is die kant van onszelf die we niet leuk vinden. Hierin zit alles dat we lelijk vinden, of onacceptabel. We hebben er een negatief oordeel over. De meeste mensen steken dan ook het liefst hun kop in het zand en doen net alsof deze schaduwkanten niet bestaan. Dat gaat zo ver dat we van veel schaduwkanten het bestaan niet eens afweten. Ze bevinden zich diep in ons onderbewuste.
De schaduw van Carl Jung
De psychiater Carl Jung verzon de naam schaduw voor dat deel in onszelf waarvoor we ons eigenlijk willen verstoppen. Wat wij volgens Jung aan de buitenwereld laten zien is een opgeschoonde versie: de ‘persona’ of het ego. Dat houdt in dat we ons aan anderen laten zien zoals we dat het liefst willen. Alles wat niet in dat beeld past, wordt weggestopt. Ook al gaat het om aspecten die we wél bezitten.
Ontsnappen aan je schaduwkanten?
Wie denkt dat het zo goed geregeld is door moeder natuur heeft het echter mis. De ‘donkere’ kanten in ons karakter duiken op de meest onverwachte momenten op. Stel: je bent altijd vriendelijk en behulpzaam, totdat je onder grote druk staat vanwege een deadline. Plotseling schiet je uit je slof tegen een argeloze collega. Dat is je schaduwkant, die zich dan even laat zien. Ontsnappen aan je schaduwkanten is niet mogelijk: je komt ze áltijd tegen. Dat kan vervelend zijn. Als je er geen controle over hebt, bepalen deze schaduwkanten op zo’n moment je gedrag.
Schaduwkanten: goed of kwaad?
Veel mensen associëren schaduwkanten met ‘het kwaad’, maar niets is helemaal goed of kwaad. Neem bemoeizucht. Dat is eigenlijk een teveel aan behulpzaamheid. Je kunt dus ook naar schaduwkanten kijken als aspecten van onszelf die we (nog) niet tot volledige ontwikkeling hebben gebracht. Neem drammerigheid. Als we die eigenschap ontwikkelen en beheersen, ontstaat er daadkracht. Door op deze manier te kijken, zet je je schaduwkanten in een heel ander licht.
Wat zit er in jouw schaduw?
Hoe ontdek je je eigen schaduwkanten? De sleutel wordt gevormd door al je irritaties en frustraties. Als je een bepaalde eigenschap of principe in jezelf hebt verdrongen naar je schaduw, dan roept dat steeds weerstand op als je het tegenkomt. Zo beleef je de schaduw buiten jezelf. Wie zijn eigen schaduwkanten niet wil kennen, projecteert ze dus op de buitenwereld. Erger je je kapot aan de nieuwe vriend van een vriendin? Probeer dan te ontdekken waarom je je irriteert. Bedenk daarbij dat datgene dat we het hardst veroordelen in de ander, juist datgene is dat we in onszelf afkeuren of ontkennen.
Lui en gemakzuchtig
Een voorbeeld: een hardwerkende moeder van drie kinderen probeert alle ballen hoog te houden. Als ze doodmoe thuiskomt van haar werk, moeten de kinderen worden opgehaald, gevoed en in bed gestopt. En dan wachten haar nog stapels wasgoed en een rommelig huis. Deze vrouw heeft een hekel aan haar buurvrouw. Ze omschrijft haar als lui en gemakzuchtig. De buurvrouw zit de hele dag voor de televisie! Wat is hier aan de hand? De vrouw heeft haar eigen luiheid uit haar leven gebannen. Die eigenschap is in haar schaduw terechtgekomen. Hoe zou het voor haar zijn als ze weer in contact komt met haar eigen luiheid en deze nieuw ontdekte eigenschap met verstand gebruikt? Zou haar leven dan niet iets meer ontspannen worden?
Minder oordeel
Beschouw elke ergernis als een geschenk dat je de weg wijst. Vraag je af wat je van de situatie kunt leren. Onderzoek, ervaar, voel. Door met vallen en opstaan je schaduwkanten te leren kennen, neemt je bewustzijn toe. Als je een schaduwdeel als deel van jezelf gaat beschouwen, dan krijg je er meer controle over en hoef je er minder bang voor te zijn. Sterker nog: je kunt het bewust inzetten. Het kan soms best goed zijn om in beheerst contact te zijn met je egoïsme zodat je even minder gaat sloven! Daarnaast neemt je neiging af om te oordelen over anderen. Je projecteert de dingen die voorheen in je onbewuste verborgen waren immers niet langer op de wereld om je heen!
Authenticiteit en je schaduw
De zoektocht naar je schaduwkanten is een zoektocht naar je eigen authenticiteit. Wie zijn schaduwkanten onderdrukt, is niet helemaal heel. Er zijn delen van jezelf die niet geïntegreerd zijn in je zijn. Bewustwording van je schaduw noemde Carl Jung niet voor niets ‘individuatie’, het op weg gaan naar volledig je Zelf worden, het pad naar heelheid.
Meer informatie:
V. Crowley en C. Crowley, Je schaduwkant belicht, Ankh-Hermes, Deventer
D. Richo, Mijn schaduw en ik. Ontdek de kracht van je donkere kant, Ten Have, Kampen. (alleen nog tweedehands of in de bibliotheek)
