Interview
Francesca Mason Boring over systeemopstellingen
'Werken met je voorouders helpt om wonden, belemmeringen en beperkingen te doorbreken, waarvoor anders geen oplossing bestaat'
Francesca Mason Boring is van haar moeders kant Shoshone – een indianenstam uit het westen van de Verenigde Staten – en stamt van haar vaders kant af van immigranten van Ierse, Schotse en Litouwse afkomst. Zij is schrijver en facilitator van familie- en systeemopstellingen en van ceremoniële opstellingen. Werken met (familie)opstellingen is een vorm van psychotherapie, geherintroduceerd door Bert Hellinger. Hij kwam hiermee in aanraking in Zuid-Afrika. Met systeemwerk wordt iemands systeem van herkomst helder. Ook niet direct zichtbare relaties tussen de leden van een systeem en eventuele knelpunten. Met haar boek Wandelen door het wetende veld slaat Mason Boring een brug tussen westerse en niet-westerse opvattingen over familiesystemen. Diep magazine sprak met haar over haar werk.
Wat is de kracht van systeemopstellingen?
Met systeemopstellingen krijg je grip op zaken die moeilijk oplosbaar zijn via standaard therapeutische werkwijzen. Bijvoorbeeld angsten, die eigenlijk echo's zijn van transgenerationele trauma's. Er lijkt dan vaak geen enkele reden voor de angst te zijn, het is niet gebaseerd op persoonlijke levenservaring. In zulke gevallen is systeemwerk een krachtig en handig hulpmiddel. Werken met je systeem - of anders geformuleerd: met je voorouders - helpt om wonden, belemmeringen en beperkingen te doorbreken, waarvoor anders geen oplossing bestaat.
Daarbij komt dat systeemwerk duidelijk maakt hoe familie 'systemen' of familie 'zielen' worden beïnvloed door een opstelling. Als ik bezig ben met mijn eigen opstelling, raakt dat op de een of andere manier ook de andere mensen in mijn systeem. Het is niet ongebruikelijk dat iemand een telefoontje krijgt van een familielid van wie ze vervreemd is geraakt op hetzelfde moment dat we beginnen aan een opstelling. Vele disciplines reppen in dit verband over een dynamisch 'veld'. Dit is het soort van onderlinge verbondenheid waarvan de meeste inheemse stammen het bestaan aannemen.
Als we kijken naar systemische krachten of transgenerationele effecten, dan wordt de 'pathologie' (of ziekteleer) enigszins irrelevant. Dingen zijn meer veranderlijk dan je denkt. Labels kunnen verdwijnen. Men is niet 'depressief' of 'angstig', iets wat in het systeem uit balans is, is niet erkend, of wordt weggestopt. Wanneer deze familiedynamiek meer erkend wordt, zien we vaak dat de symptomen van een ziekte verdwijnen. Stephan Hausner heeft hierover een prachtig boek geschreven, waarin hij dit documenteert: Even if it Costs me my Life: Systems Constellation and Serious Illness (2011, Routledge, Taylor & Francis, N.Y.)
Je spreekt steeds over het wetende veld. Wat is dat precies?
We zijn allemaal verbonden met het wetende veld. Het gaat om een zeer eenvoudige menselijke manier van weten en verbonden zijn met hen die voor ons kwamen. Voor onze voorouders was dit een natuurlijk en vanzelfsprekend onderdeel van het leven. Daarom verwijs ik naar een universeel inheems veld. Het is niet alleen iets wat privé eigendom was van de oorspronkelijke bewoners van Noord-Amerika, Australië, of Afrika. Het is onderdeel van mens-zijn.
De twee krachten van het christendom en de psychologie lijken te concurreren met deze aangeboren manieren van weten – via het veld. Dus hoe meer verwesterd een persoon of een cultuur is, des te minder kans dat ze met dit concept op hun gemak zijn. Daarom is het geweldig dat er nu veel meer onderzoek naar wordt gedaan. Rupert Sheldrake spreekt bijvoorbeeld over morfogenetische velden. En Gavin De Becker schreef een boek, getiteld 'The Gift of Fear', dat spreekt over hoe mensen worden beschermd als ze luisteren naar de 'innerlijke stem', die weet wanneer er gevaar dreigt.
Ik weet dat dit concept door sommigen wordt beschouwd als een vorm van naïviteit. Voor mij persoonlijk is het wetende veld echter een plek waarin de stem en de wijsheid van de mensen in mijn familie (en de gezinnen van anderen) weerklinkt. Zij zorgen op die manier voor hun nakomelingen.
Waarom ben je begonnen met het combineren van systeemwerk met sjamanistische principes?
Er was niets anders dat ik kon doen. Het gebeurde gewoon. Soms heb ik wel een probleem met het woord 'sjamaan'. Voor veel westerlingen heeft dit woord een betekenis die zo mystiek is, dat het niet datgene is waar ik over spreek. Voor mij is het veel eenvoudiger.
Zo kon ik niet werken zonder gebed. En gebed is in mijn definitie gewoon een gesprek, met de Schepper en de voorouders. Ik vraag ze om hulp. Dit was geen vast onderdeel van het systeemwerk. Ik sprak ook met mijn voorouders in dromen. Dat werd in mijn familie niet ongewoon gevonden,, maar in het westen wel. Dus voor mij was werken met voorouders alleen een optie als ik van tevoren op een respectvolle manier toestemming vroeg. Mag ik werken met je familieleden? Dient dit het belang van je familie? Wil je me zegenen, wil je me bijstaan?
Ik sprak ook veel met de ouderen van mijn stam over hun werk en veel van hun adviezen integreerde ik in mijn systeemwerk. Voor hen is in gesprek gaan met de voorouders heel gewoon. Of in ieder geval iets dat ze zich goed herinneren uit hun jeugd.
Wat is het voordeel van de combinatie van systeemwerk met rituelen en ceremoniën die je in je boek beschrijft?
Misschien is het beste wel dat het iemand in zijn kracht zet om zijn eigen lot in hun handen te nemen. Deze manier van werken nodigt je uit om te begrijpen dat je zelf kunt bijdragen aan je genezing. Genezing of heling is een privéaangelegenheid tussen een persoon en hun systeem, hun ziel, hun wil. Ik ben altijd weer ontroerd om te zien hoe mensen, met de steun van hun voorouders, intuïtief een ritueel kiezen dat hen sterkt.
Wat zijn jouw persoonlijke favoriete rituelen en ceremoniën?
Ik verbaas me steeds weer over de kracht van de cirkel. Of het nu een healing cirkel is of een cirkel die door een groepsleider bij elkaar is gezet. In een traditionele cirkel maak je echt een deel uit van de collectieve kracht waarbij iedereen erkend wordt als een genezer en een leraar.
Ook ben ik nog altijd onder de indruk van het effect van het verbranden van wat salie, of een ander kruid. Ik gebruik dat vaak als visuele representatie van gebed, van verbondenheid en het punt van zichtbaarheid en onzichtbaarheid. De rook stijgt .... En dan kunnen we niet meer zien. Het is er echter nog steeds. We kunnen het ruiken, we kunnen het voelen. Maar we kunnen het niet meer zien. We worden eraan herinnerd dat, hoewel we niet langer iets zien, het niet betekent dat het er niet is.
Ik hou ook van de Pow Wow, een traditionele Indiaanse dans. Een collectieve dans, met de intentie om mensen te genezen. Dit is veel meer dan een ceremonie, het is een gevoel van thuis.
Waarom hebben wij in het westen minder contact met het wetende veld?
Ik vind het mooi dat je het woord 'contact' gebruikt. 'Minder contact' is een goede beschrijving. Dat is immers iets anders dan toegang. Mensen in het westen hebben dezelfde toegang tot de wijsheid van het veld en de voorouders, maar contact is met wederzijdse instemming. En, het vereist nederigheid. Als ik denk alles te weten, waarom heb ik dan behoefte aan een wetend veld? Ook dien je je voorouders te herinneren, zij die ons zijn voorgegaan. Maar dan buiten een griezelige, spookachtige context. In mijn ervaring zijn de voorouders geen metafoor of allegorie of waan - maar menselijke wezens van vlees en bloed. Het is een van de redenen waarom ik Wandelen door het wetende veld heb geschreven. Zoveel mensen zijn vergeten dat ze toegang hebben. En zijn uit 'contact'.
Wie zijn je eigen leraren?
Dat zijn er veel! Mijn leven lang heb ik gesproken met veel inheemse ouderen, waaronder die in mijn eigen familie. Mijn grootmoeder van moederskant bijvoorbeeld leefde meer dan 100 jaar. Ze had geen universitaire opleiding, maar haar ervaringen, "weten" en de mogelijkheid om aanwezig te zijn, overtreffen alles wat ik ooit heb gelezen of gehoord.
Ook de natuur is een geduldige leraar. Ik heb gewandeld met een poema, een das, had ontmoetingen met een eland op de weg enzovoorts. Dat inspireert me. Het is niet verwonderlijk dat de meeste culturen die zijn aangesloten op het wetende veld een diepe verbondenheid met de natuur kennen.
Daarnaast was ik zeer gelukkig dat Sneh Victoria Schnabel mijn eerste leraar was in dit werk. Bert Hellinger is vanzelfsprekend ook een fenomenaal leraar voor mij geweest. Hij werd blootgesteld aan 'inheems' denken en westerse methodologie en wist dat met elkaar te combineren. Ook Daan van Kampenhout was een lieve leraar. En ik ben dankbaar voor vele boeken, waardoor ik toegang kreeg tot zoveel leringen en leraren. Ik hoop dat mijn boek hetzelfde doet voor mensen: toegang verschaffen tot je eigen voorouders. Als je je verbonden voelt met je voorouders, dan ben je nooit alleen.
Bestel nu:
Francesca Mason Boring, Wandelen door het wetende veld. Rituelen en ceremoniën in systeemopstellingen, Altamira, Haarlem
